Drinkwaterkwaliteit veehouderijsector blijft een uitdaging

13 september 2016

Iedereen denkt dat het drinkwater dat dieren krijgen vanzelfsprekend goed is, maar is dat ook zo?

Naast leidingwater wordt vaak gekozen voor bronwater om de dieren van water te voorzien. Voor beide valt wat te zeggen. Leidingwater is gezuiverd en de kwaliteit wordt scherp in de gaten gehouden. Bronwater wordt vaak gekozen vanwege de kosten en de beschikbaarheid, maar de kwaliteit is wisselvallig. Om de kwaliteit van het grondwater te waarborgen wordt aan de bron gemeten of het water voldoet aan alle eisen en indien nodig wordt het water ontijzerd en ontkalkt.

Bij zowel leiding- als bronwater is de kwaliteit bij binnenkomst in de stal vaak goed, zowel chemisch als microbiologisch. Maar in de stal verslechterd de microbiologische kwaliteit snel: men gebruikt buffervaten voor voorkoelwater, tylenen waterleidingen liggen door de mestput en er komen voerresten en mest in de drinkbak. Al deze elementen dragen bij aan het ontstaan van een slijmlaag in de drinkbak en in de leidingen; een biofilm.

Biofilm ontstaat wanneer bacteriële cellen zich aan een oppervlak hechten en daarbij een beschermende laag vormen. Deze beschermlaag bestaat uit DNA, eiwitten en exopolysacchariden (suikerketens) dat door bacteriën wordt uitgescheiden. Hiermee beschermen de bacteriën in de biofilm zich tegen invloeden van buitenaf. Bacteriën kunnen vanuit de biofilm weer het water in waar ze de kwaliteit van het water negatief beïnvloeden (figuur 1). Naast bacteriën zitten er ook schimmels in de biofilm.

biofilm_verwijderen
Figuur 1. Schematische weergave van biofilm aan de binnenkant van een waterleiding.

Bacteriën en schimmels in het water verhogen het risico op verspreiding van ziekteverwekkers in de stal en verhogen daarmee de kans op infecties. De biofilm is een goede schuilplaats voor ziekteverwekkers zoals bijvoorbeeld Salmonella en E. coli, die een risico vormen voor diergezondheid. Bovendien kan de slijmlaag zorgen voor verstoppingen en vernauwingen in de leidingen waardoor ook de beschikbaarheid van drinkwater in het geding kan komen. Helaas is biofilm in de leidingen van buitenaf niet zichtbaar, daardoor zijn veel mensen zich niet bewust van de aanwezigheid en bijbehorende risico’s (zie figuur 2). Bovendien zijn lang niet alle desinfectiemiddelen in staat om de biofilm op te ruimen.

Figuur 2. Biofilm aan de binnenkant van een waterleiding (Van Eenige 2013).

Uit metingen van het drinkwater van koeien op 130 bedrijven is naar voren gekomen dat meer dan driekwart van de water monsters niet voldoet aan de huidige norm voor goed drinkwater. Het aanpakken van biofilm en kiemen verminderd de infectiedruk in de stal omdat de verspreiding van ziekteverwekkers via het drinkwater wordt uitgesloten. Deze vorm van preventie kan ook helpen om het antibiotica gebruik verder terug te dringen. Minder antibiotica gebruik is de laatste jaren steeds belangrijker geworden omdat antibioticaresistentie een steeds groter gevaar wordt voor de samenleving (van Heel 2016).

Ongeveer 100 jaar geleden werd het drinkwater voor mensen schoon en onze levensverwachting is mede daardoor gestegen. Zou het niet mooi zijn om dit als uitgangspunt te nemen voor de veehouderijsector? Meer aandacht voor het drinkwater loont!

Referenties:

Van Eenige MJEM, Counotte GHM, Noordhuizen JPTM, Tijdschr Diergeneeskunde 2013. Deel 138.

Van Heel AJ. The spread of antimicrobial resistance in our environment is a serious, life threatening problem. LinkedIn. July 15, 2016.